Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 28 vào ngày 9/6 nhằm thiết lập một cơ chế vận hành đặc thù đối với các giấy phép khai thác than hiện hành. Quyết sách này hướng tới mục tiêu tối thượng là duy trì an ninh năng lượng quốc gia trong các tình huống khẩn cấp, bảo đảm chuỗi cung ứng nhiên liệu cho sản xuất điện và các ngành công nghiệp cốt lõi không bị đứt gãy.
Theo nội dung nghị quyết mới, các tổ chức và cá nhân có giấy phép khai thác than hợp pháp được phép chủ động gia tăng sản lượng vượt mức định biên nhưng không quá 15% công suất thiết kế được duyệt. Điểm đặc biệt của cơ chế này là doanh nghiệp không cần thực hiện các quy trình xin điều chỉnh hay sửa đổi giấy phép khoáng sản vốn có. Tuy nhiên, toàn bộ phần sản lượng khai thác vượt mức này chỉ được phép phân bổ và sử dụng duy nhất cho mục đích sản xuất điện năng. Đồng thời, tổng khối lượng than thu hồi (gồm cả phần vượt) tuyệt đối không được vượt quá tổng trữ lượng mỏ được cấp phép và phải chịu sự kiểm soát, báo cáo định kỳ chặt chẽ.
Để được áp dụng chính sách ưu đãi này, các đơn vị khai thác phải chứng minh năng lực thực tế về công nghệ, máy móc và giải pháp kỹ thuật đủ đáp ứng mức tăng sản lượng. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn lao động, phòng chống tai nạn hầm lò và bảo vệ môi trường xung quanh vẫn phải được bảo đảm tuyệt đối. Cơ chế đặc thù có thời hạn áp dụng từ ngày 9/6/2026 đến hết ngày 31/12/2027. Sau mốc thời gian này, hoạt động khai thác than sẽ quay trở về tuân thủ nghiêm ngặt theo các điều khoản ghi trên giấy phép ban đầu và luật pháp hiện hành.
Trước đó, đề xuất này đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra nhằm xây dựng kịch bản ứng phó trước những tác động tiêu cực có thể xảy ra từ cuộc xung đột ở khu vực Trung Đông. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện trong nước không ngừng leo thang, việc phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu đang tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn do những biến động khó lường về logistics, giá cả và khả năng cung cấp từ thị trường quốc tế.
Than vẫn đóng vai trò là xương sống trong hệ thống điện quốc gia. Minh chứng là trong quý đầu năm, sản lượng điện sản xuất từ than đạt tới 40,6 tỷ kWh, chiếm tới 52,8% tổng nguồn cung điện toàn quốc. Tình trạng nắng nóng gay gắt kéo dài thời gian qua đã khiến nhu cầu sử dụng điện tăng vọt. Số liệu từ Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho thấy sản lượng tiêu thụ toàn hệ thống liên tục chạm các mốc kỷ lục mới trong giai đoạn từ ngày 23 đến 27/5. Đáng chú ý, tại khu vực miền Bắc, công suất đỉnh điểm đã tiến sát ngưỡng 30.000 MW, ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 27% so với cùng thời kỳ của năm 2025.
